İdare
İdari İşlemlere Karşı İptal Davası: Süre, Yürütmeyi Durdurma ve İdari Para Cezaları
İdarenin bir kararı size tebliğ edildiğinde dava süresi, üst makama başvuru, zımni ret, yürütmenin durdurulması, tam yargı davası ve idari para cezalarına itiraz yolları.
Kısaca
- İdari işlemlere karşı iptal davası kural olarak yazılı bildirimden itibaren altmış, vergi davalarında otuz gün içinde açılır.
- Dava süresi içinde üst makama başvuru süreyi durdurur; başvuru otuz gün içinde yanıtlanmazsa reddedilmiş sayılır.
- İşlem açıkça hukuka aykırıysa ve telafisi güç zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulması istenebilir.
- Kabahatler Kanunu’na göre verilen idari para cezalarına on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğinde itiraz edilir.
Belediyenin verdiği bir yıkım kararı, ruhsat başvurusunun reddi, bir memura verilen disiplin cezası ya da bir işletmeye kesilen para cezası… İdarenin tek taraflı kararları kişilerin hayatını doğrudan etkiler. Bu kararlar hukuka aykırıysa idari yargı yoluna gidilebilir; ancak idari yargıda süreler kısa ve kesindir. Süre kaçtıktan sonra hukuka aykırı bir işlem bile kesinleşir.
Dava süresi ve başlangıcı
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, işlemin ilgiliye yazılı olarak bildirildiği tarihten başlar; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde ilan tarihi esas alınır. Bazı özel kanunlar, örneğin kamulaştırma ve ihale mevzuatı, daha kısa süreler öngörür. Son günü yasal süre aracıyla hesaplayabilirsiniz.
İdareye başvuru ve zımni ret
İlgililer, dava açma süresi içinde işlemi yapan makamın üst makamına, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurarak işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını ya da değiştirilmesini isteyebilir. Bu başvuru dava süresini durdurur. Başvurunun otuz gün içinde yanıtlanmaması ret sayılır ve dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bir istek için idareye başvurulup yanıt alınamaması hâlinde de aynı otuz günlük süre sonunda isteğin reddedildiği kabul edilir.
Yürütmenin durdurulması
İdari işlem uygulanırsa telafisi güç ya da imkânsız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa mahkemeden yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu iki şartın birlikte bulunması gerekir. Mahkeme, gerekçeli olarak karar verir ve gerektiğinde teminat isteyebilir. Yıkım kararları ve ruhsat iptalleri gibi geri dönüşü zor işlemlerde yürütmeyi durdurma talebi dava dilekçesinde açıkça ve gerekçesiyle yazılmalıdır.
Tam yargı davası
İdarenin işlem ya da eylemleri nedeniyle uğranılan zararlar tam yargı davasıyla istenir. İşlemden doğan zararlar iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararından sonra istenebilir. Eylemden doğan zararlarda ise önce idareye başvurulur; başvurunun reddi ya da yanıtsız kalması üzerine dava açılır.
Süreler
- İptal ve tam yargı davası
- Yazılı bildirimden itibaren 60 gün
- Vergi davası
- Tebliğden itibaren 30 gün
- Üst makama başvuruya yanıt
- 30 gün; yanıt yoksa ret sayılır
- İdari para cezasına itiraz (Kabahatler Kanunu)
- Tebliğ ya da öğrenmeden itibaren 15 gün
İdari para cezaları
Kabahatler Kanunu’na göre verilen idari para cezalarına, kararın tebliğinden ya da öğrenilmesinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurularak itiraz edilir. Cezanın süresi içinde peşin ödenmesi hâlinde dörtte bir oranında indirim uygulanır ve peşin ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. İmar, vergi, SGK ve kişisel verilerin korunması mevzuatındaki bazı cezalar ise kendi özel kanunlarına göre idare ya da vergi mahkemesinde dava konusu edilir. İndirimli tutar ve son günü idari para cezası aracıyla görebilirsiniz.
Temsilî örnek
Bir işletme sahibine, ruhsatsız tadilat gerekçesiyle belediye encümeni kararıyla imar para cezası ve yıkım kararı tebliğ edildi. Kırk birinci günde, yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açıldı; dilekçeye tadilatın yalnızca iç bölme duvarlarıyla sınırlı olduğunu gösteren fotoğraflar ve mimar raporu eklendi. Mahkeme keşif yaptı ve yürütmenin durdurulmasına karar verdi.
Dava için hazırlayın
- Tebliğ edilen işlem ve tebliğ tarihi
- İşlemin dayanağı olan tutanak, rapor ve kararlar
- İdareye yaptığınız başvurular ve aldığınız yanıtlar
- Zararınızı ve durumunuzu gösteren fotoğraf, rapor ve belgeler
- Varsa ruhsat, proje ve izin belgeleri
Sık sorulan sorular
Dava açarsam işlem kendiliğinden durur mu?
Hayır. Dava açılması idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; bunun için yürütmenin durdurulması kararı gerekir.
İdari davada avukatla temsil zorunlu mu?
Zorunlu değildir; ancak sürelerin ve usul kurallarının kesinliği nedeniyle dilekçenin doğru hazırlanması sonucu doğrudan etkiler.
İdare mahkemesi kararına karşı ne yapılabilir?
İdare mahkemesi kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf, belirli kararlarda Danıştay’a temyiz yoluna gidilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


