İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Kişisel Veriler (KVKK)

KVKK Nedir, Kimleri Kapsar? Temel Kavramlar ve İstisnalar

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun amacı ve kapsamı, kişisel veri, veri sorumlusu, veri işleyen ve ilgili kişi kavramları, genel ilkeler ve Kanun’un uygulanmadığı hâller.

Kısaca

  • KVKK, kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişilere ilişkin her türlü bilginin işlenmesini düzenler; tüzel kişilere ait veriler kapsam dışındadır.
  • Kanun; kişisel veri işleyen şirketlere, şahıs işletmelerine, derneklere, kamu kurumlarına ve serbest meslek sahiplerine ölçek ayrımı yapmadan uygulanır.
  • Her veri işleme faaliyeti beş genel ilkeye uymak ve Kanun’daki hukuki sebeplerden birine dayanmak zorundadır.
  • Tamamen kişisel ya da aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler gibi sınırlı hâllerde Kanun uygulanmaz.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 7 Nisan 2016’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanun’un amacı, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyenlerin uyacağı kuralları belirlemektir. Kanun yasaklayıcı değil, düzenleyici bir metindir: veri işlemeyi yasaklamaz, hangi koşullarda ve nasıl işleneceğini gösterir.

Kişisel veri nedir?

Kanun’a göre kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad, soyad, kimlik numarası ve adres gibi doğrudan tanımlayıcı bilgiler kadar; telefon numarası, e-posta adresi, araç plakası, fotoğraf, ses kaydı, güvenlik kamerası görüntüsü, IP adresi, banka hesap bilgisi ve özgeçmiş gibi kişiyi dolaylı olarak belirlenebilir kılan bilgiler de kişisel veridir. Belirleyici olan, bilginin tek başına ya da başka verilerle birleştirildiğinde belirli bir gerçek kişiyle ilişkilendirilebilmesidir.

Kanun yalnızca gerçek kişileri korur. Bir şirketin ticaret unvanı, vergi numarası ya da adresi tüzel kişiye ait olduğundan kişisel veri değildir; buna karşılık şirket yetkilisinin adı, imzası ve cep telefonu numarası kişisel veridir. Irk, etnik köken, sağlık, biyometrik veri ve ceza mahkûmiyeti gibi bazı veriler ise daha sıkı kurallara tabi özel nitelikli kişisel veri sayılır.

Kişisel verinin “işlenmesi” ne demek?

İşleme kavramı çok geniştir: verinin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, değiştirilmesi, açıklanması, aktarılması, sınıflandırılması ve kullanılmasının engellenmesi gibi veri üzerinde yapılan her işlem bu kapsamdadır. Kanun, tamamen ya da kısmen otomatik yollarla yapılan işlemelere ve bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla yapılan işlemelere uygulanır. Bu nedenle bilgisayardaki bir müşteri tablosu kadar, belirli bir düzene göre dosyalanmış kâğıt başvuru formları da Kanun kapsamındadır.

Tarafların adları: veri sorumlusu, veri işleyen, ilgili kişi

İlgili kişi, kişisel verisi işlenen gerçek kişidir: çalışan, müşteri, hasta, ziyaretçi, aday. Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek ya da tüzel kişidir; yükümlülüklerin asıl muhatabı odur. Veri işleyen ise veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına veri işleyen kişidir; bordro hizmeti veren firma ya da sunucu barındırma şirketi tipik örneklerdir. Bu ayrımın sonuçlarını veri sorumlusu ve veri işleyen yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Beş genel ilke

Kanun’un 4. maddesi, hangi hukuki sebebe dayanırsa dayansın her veri işleme faaliyetinin uyması gereken ilkeleri sayar:

  • Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma
  • Doğru ve gerektiğinde güncel olma
  • Belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme
  • İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma
  • İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme

Uygulamada en sık ihlal edilen ilke ölçülülüktür: bir üyelik formunda hizmet için gerekmeyen kimlik numarasının istenmesi ya da iş başvurusunda adayın aile bireylerine ilişkin bilgilerin toplanması, açık rıza alınmış olsa bile bu ilkeye aykırı olabilir.

Kanun’un uygulanmadığı hâller

Kanun’un 28. maddesi iki tür istisna öngörür. Birinci fıkradaki hâllerde Kanun hiç uygulanmaz: kişisel verilerin, üçüncü kişilere verilmemek ve veri güvenliğine uyulmak kaydıyla gerçek kişilerce tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi; resmî istatistik amacıyla ve anonim hâle getirilerek araştırma, planlama ve istatistik için işlenmesi; kanundaki sınırlar içinde sanat, tarih, edebiyat veya bilimsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesi; millî güvenlik ve kamu düzenine ilişkin önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler ile yargı ve infaz makamlarının işlemleri bu gruptadır.

İkinci fıkradaki hâllerde ise Kanun uygulanır, ancak aydınlatma yükümlülüğü, zararın giderilmesini isteme hakkı dışındaki ilgili kişi hakları ve sicile kayıt yükümlülüğü uygulanmaz. Suç işlenmesinin önlenmesi veya suç soruşturması için gerekli olan işleme ile ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş verilerin işlenmesi bu gruba girer. Bu istisnalar dar yorumlanır; bir verinin herkese açık bir profilde yer alması, o verinin her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Kanun’un temel yükümlülükleri

Aydınlatma (m. 10)
Veri elde edilirken, her durumda
Veri güvenliği (m. 12)
Teknik ve idari tedbirler, denetim
Başvuruların yanıtlanması (m. 13)
En geç 30 gün
VERBİS kaydı (m. 16)
Eşikleri aşanlar ve Kurul’un belirlediği veri sorumluları
Silme, yok etme, anonimleştirme (m. 7)
İşleme sebebi ortadan kalktığında

Temsilî örnek

Beş çalışanlı bir emlak ofisi, “küçük işletme” olduğu için KVKK’nın kendisini ilgilendirmediğini düşünüyordu. Oysa ofis; alıcı ve kiracı adaylarının kimlik ve iletişim bilgilerini, tapu fotokopilerini ve çalışanlarının özlük verilerini işliyordu. VERBİS’e kayıt yükümlülüğü bulunmasa da ofis veri sorumlusuydu; müşteri formlarına aydınlatma metni eklenmesi, kimlik fotokopilerinin kilitli dolapta tutulması ve portföy kapandıktan sonra saklama sürelerinin belirlenmesi gerekiyordu.

Kendinize sorun

  • Hangi gerçek kişilere ait hangi bilgileri tutuyoruz?
  • Bu bilgileri hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işliyoruz?
  • Bilgileri kimlerle paylaşıyoruz, yurt dışına çıkıyor mu?
  • Ne kadar süre saklıyoruz, süre dolunca ne yapıyoruz?
  • Kişileri nerede ve nasıl bilgilendiriyoruz?
  • Bir başvuru ya da ihlal olursa kim ilgilenecek?

Sık sorulan sorular

KVKK yalnızca büyük şirketler için mi geçerli?

Hayır. Kanun, kişisel veri işleyen herkese ölçek ayrımı yapmadan uygulanır. Çalışan sayısı ve bilanço eşikleri yalnızca VERBİS’e kayıt yükümlülüğü bakımından önem taşır; aydınlatma, veri güvenliği ve başvuruları yanıtlama yükümlülükleri tüm veri sorumluları için geçerlidir.

Şirketlere ait bilgiler kişisel veri sayılır mı?

Tüzel kişilere ait bilgiler kişisel veri değildir. Ancak şirket yetkilisi, ortağı ya da çalışanı olan gerçek kişilere ilişkin bilgiler, ticari bir ilişki kapsamında edinilmiş olsa da kişisel veridir.

Telefonumdaki rehber de KVKK kapsamında mı?

Gerçek kişilerin tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetleri kapsamında, üçüncü kişilere vermeden işlediği veriler Kanun’un kapsamı dışındadır. Aynı rehberin ticari amaçla kullanılması ya da başkalarıyla paylaşılması bu istisnadan yararlanamaz.

Vefat etmiş kişilerin verileri korunur mu?

Kanun’da ölmüş kişilerin verilerine ilişkin açık bir hüküm yoktur ve Kanun’daki haklar gerçek kişinin kendisine tanınmıştır. Bununla birlikte ölen kişinin hatırasına ve yakınlarının kişilik haklarına yönelik ihlallerde genel hükümler ve ilgili diğer mevzuat uygulanabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.