Kişisel Veriler (KVKK)
KVKK Avukatı Ne Yapar? Kişisel Verilerin Korunması Hukukunda Avukatın Rolü
Kişisel verilerin korunması hukukunda avukatın şirketler ve kişiler için üstlendiği işler: uyum çalışması, metinler ve sözleşmeler, veri ihlali, Kurul incelemesi, idari para cezasına karşı dava, şikâyet ve tazminat süreçleri.
Kısaca
- “KVKK avukatı” resmî bir unvan değildir; kişisel verilerin korunması hukuku alanında çalışan avukatlar için kullanılan gündelik bir ifadedir.
- Şirketler bakımından iş, yalnızca metin yazmak değildir: veri envanteri, hukuki sebeplerin belirlenmesi, sözleşmeler, VERBİS, saklama ve imha süreçleri ile ihlal hazırlığı bir bütündür.
- Kurul incelemelerinde istenen bilgi ve belgelerin on beş gün içinde gönderilmesi gerekir; idari para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılır.
- Kişiler bakımından yol sırayla işler: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kurul’a şikâyet; tazminat ve suç duyurusu yolları ayrıca açıktır.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) yürürlüğe girdiğinden bu yana, çalışan özlük dosyasından müşteri listesine, güvenlik kamerasından web sitesindeki iletişim formuna kadar hemen her iş süreci hukuki bir değerlendirme gerektiriyor. Bu alanda çalışan avukatlar gündelik dilde “KVKK avukatı” olarak anılıyor. Avukatlık mevzuatında böyle bir unvan ya da ayrı bir branş belgesi yoktur; ifade, avukatın çalıştığı hukuk alanını anlatır. Bu yazıda, kişisel verilerin korunması hukukunda avukatın hangi aşamalarda ve ne tür işlerde görev aldığını tarafsız bir çerçevede anlatıyoruz.
Şirketler için: uyum çalışmasında avukatın rolü
Uyum çalışması, şirketin hangi kişisel verileri hangi amaçla işlediğini ortaya koyan kişisel veri işleme envanteriyle başlar. Avukatın bu aşamadaki işi, her veri işleme faaliyetinin Kanun’un 5. ve 6. maddelerindeki hukuki sebeplerden hangisine dayandığını belirlemek, dayanağı olmayan faaliyetleri ayıklamak ve saklama sürelerini ilgili mevzuata göre tespit etmektir. Envanter netleştikten sonra aydınlatma metinleri, gerektiği yerde açık rıza metinleri, çerez metinleri, saklama ve imha politikası ile şirket içi yönergeler bu tabloya uygun biçimde hazırlanır.
İkinci başlık sözleşmelerdir. Şirket adına veri işleyen muhasebe, bordro, yazılım, barındırma ve çağrı merkezi gibi hizmet sağlayıcılarla yapılan sözleşmelere veri güvenliği, gizlilik, alt yüklenici kullanımı ve ihlal bildirimi hükümleri eklenir; çünkü Kanun’un 12. maddesi veri sorumlusunu, kendi adına veri işleyenlerle birlikte müştereken sorumlu tutar. Yurt dışında barındırılan yazılım ve bulut hizmetleri için yurt dışına aktarım kuralları ayrıca değerlendirilir.
Üçüncü başlık kayıt ve bildirim yükümlülükleridir: VERBİS kayıt yükümlülüğünün bulunup bulunmadığının belirlenmesi, standart sözleşmelerin Kurum’a bildirilmesi ve bir veri ihlali yaşandığında 72 saat içinde yapılacak bildirimin hazırlanması bu kapsamdadır.
Kurul incelemesi ve idari para cezası süreçleri
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, bir şikâyet üzerine ya da ihlal iddiasını öğrendiğinde resen inceleme başlatabilir. Kanun’un 15. maddesine göre veri sorumlusu, Kurul’un istediği bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde incelemeye imkân sağlamak zorundadır. Bu aşamada verilen yanıt, dosyanın sonraki seyrini belirler: yanıtın şirketin gerçek işleyişiyle tutarlı olması, hukuki sebebin ve aydınlatmanın belgelenmesi, alınan teknik ve idari tedbirlerin somut kayıtlarla gösterilmesi gerekir.
İnceleme sonunda Kurul, hukuka aykırılığın giderilmesi için talimat verebilir ve Kanun’un 18. maddesi uyarınca idari para cezası uygulayabilir. 1 Haziran 2024’ten bu yana Kurul’un verdiği idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılmaktadır. Dava dilekçesinin hazırlanması, yürütmenin durdurulması talebi ve dosyanın takibi avukatın yargılama aşamasındaki işleridir.
Kişiler için: başvuru, şikâyet, tazminat ve suç duyurusu
Verisinin hukuka aykırı işlendiğini düşünen kişi için Kanun sıralı bir yol öngörür. Önce veri sorumlusuna başvurulur; veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Başvuru reddedilir, yanıt yetersiz kalır ya da süresinde yanıt verilmezse Kurul’a şikâyet yolu açılır. Avukat bu aşamada başvurunun usulüne uygun yapılmasını, sürelerin izlenmesini ve talebin doğru kurulmasını sağlar; çünkü usulüne uygun bir başvuru yapılmadan Kurul’a gidilmesi hâlinde şikâyet incelenmez.
Kişilik hakkı zedelenen kişi ayrıca genel hükümlere göre maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, başkasına verilmesi, yayılması ya da ele geçirilmesi ise Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak düzenlenmiştir; bu durumda Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir.
Bu alanda sık karşılaşılan süreler
- Veri sorumlusunun başvuruya yanıt süresi
- En geç 30 gün
- Kurul’a şikâyet
- Yanıtı öğrenmeden itibaren 30 gün, her hâlde başvurudan itibaren 60 gün
- Kurul’un istediği bilgi ve belgelerin gönderilmesi
- 15 gün
- Veri ihlalinin Kurul’a bildirilmesi
- Öğrenilmesinden itibaren en geç 72 saat
- İdari para cezasına karşı dava
- Tebliğden itibaren 60 gün (idare mahkemesi)
Avukatla çalışmanın çerçevesi
Avukat ile müvekkil arasındaki ilişki sır saklama yükümlülüğü altındadır; şirketin veri işleme süreçleri hakkında paylaşılan bilgiler bu kapsamda korunur. Hizmetin kapsamı ve ücreti yazılı bir sözleşmeyle belirlenir; avukatlık ücreti her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ndeki tutarların altında kararlaştırılamaz. Uyum çalışması tek seferlik bir proje olarak yürütülebileceği gibi, iş süreçleri değiştikçe metinlerin güncellenmesi için sürekli danışmanlık biçiminde de kurgulanabilir. Hangi model seçilirse seçilsin, hukuki değerlendirmenin şirketin bilgi işlem ve insan kaynakları birimleriyle birlikte yapılması gerekir; hukuki metinler teknik gerçeklikle örtüşmediğinde uyumdan söz edilemez.
Temsilî örnek
Orta ölçekli bir üretim şirketi, eski bir çalışanının başvurusuna süresinde yanıt vermediği için Kurul’dan bilgi ve belge talebi aldı. Şirket, avukatıyla birlikte önce başvuruya konu verilerin nerede tutulduğunu ve hangi hukuki sebeple saklandığını belirledi; on beş günlük süre içinde yanıtını, özlük dosyasının saklanmasına dayanak olan mevzuat hükümleri ve aydınlatma kayıtlarıyla birlikte sundu. Aynı çalışma sırasında ilgili kişi başvurularının hangi birimde, kim tarafından ve hangi sürede yanıtlanacağını gösteren bir iç yönerge hazırlandı.
İlk görüşmeye hazırlık
- Şirketin faaliyet konusu, çalışan sayısı ve son bilanço toplamı
- Varsa mevcut aydınlatma metinleri, politikalar ve VERBİS kaydı
- Kullanılan yazılımların ve hizmet sağlayıcıların listesi
- Kurul’dan ya da ilgili kişilerden gelen yazılar ve tebliğ tarihleri
- Kişiler için: başvuru dilekçesi, alınan yanıt ve ihlali gösteren belgeler
- Olayın tarih sırasıyla kısa bir özeti
Sık sorulan sorular
“KVKK avukatı” diye ayrı bir unvan var mı?
Hayır. Avukatlık mevzuatında branş unvanı ya da uzmanlık belgesi bulunmaz. İfade, kişisel verilerin korunması hukuku alanında çalışan avukatları anlatmak için gündelik dilde kullanılır.
KVKK uyumunu avukat olmadan, hazır metinlerle yapabilir miyiz?
Kanun uyum çalışmasının bir avukatla yapılmasını zorunlu tutmaz. Ancak internetten alınan kalıp metinler şirketin gerçek veri işleme faaliyetini yansıtmadığında, aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmiş sayılmaz. Metinlerin veri envanterine dayanması gerekir.
Kurul’a şikâyet için avukat tutmak zorunlu mu?
Hayır. İlgili kişi veri sorumlusuna başvuruyu ve Kurul’a şikâyeti kendisi yapabilir. Avukat, başvurunun usulüne uygun yapılması, sürelerin izlenmesi ve tazminat ya da ceza yollarının birlikte değerlendirilmesi bakımından sürece katkı sağlar.
Kurul’dan yazı geldi; yanıt vermezsek ne olur?
Kurul’un istediği bilgi ve belgelerin on beş gün içinde gönderilmesi kanuni bir yükümlülüktür. Yanıt verilmemesi incelemeyi durdurmaz; Kurul mevcut bilgi ve belgelere göre karar verir ve Kurul kararlarının yerine getirilmemesi ayrıca idari para cezası gerektirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


