Kişisel Veriler (KVKK)
Veri Sorumlusuna Başvuru: KVKK’daki Haklarınızı Nasıl Kullanırsınız?
KVKK’nın 11. maddesindeki haklar, veri sorumlusuna başvurunun yöntemi ve içeriği, otuz günlük yanıt süresi, ücret ve başvurunun reddi hâlinde izlenecek yol; şirketler için başvuru yönetimi.
Kısaca
- Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili veri işlenip işlenmediğini öğrenebilir, bilgi isteyebilir, düzeltme ve silme talep edebilir.
- Başvuru, mevzuatta sayılan yöntemlerden biriyle ve kimliği doğrulayacak bilgilerle yapılmalıdır; usulüne uygun olmayan başvuru Kurul’a şikâyet hakkını da etkiler.
- Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde ve kural olarak ücretsiz sonuçlandırmak zorundadır.
- Başvuru yolu tüketilmeden Kurul’a şikâyette bulunulamaz.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, verisi işlenen gerçek kişilere, yani ilgili kişilere bir dizi hak tanır ve bu hakların önce veri sorumlusuna yöneltilmesini öngörür. Bir bankanın, operatörün, eski işverenin ya da bir internet sitesinin sizinle ilgili hangi verileri tuttuğunu öğrenmek, yanlış bilgiyi düzelttirmek ya da artık gerekmeyen verilerin silinmesini istemek için izlenecek ilk yol veri sorumlusuna başvurudur.
Hangi haklar kullanılabilir?
Kanun’un 11. maddesine göre herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili olarak:
- Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,
- Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
- Verilerin işlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
- Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
- Verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde düzeltilmesini isteme,
- Kanun’un 7. maddesindeki şartlar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
- Düzeltme, silme ve yok etme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
- İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
- Verilerin kanuna aykırı işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme
haklarına sahiptir. Bu haklar mutlak değildir: silme talebi, verinin saklanmasını gerektiren bir kanuni yükümlülük ya da devam eden bir hukuki ilişki varsa reddedilebilir. Kanun’un 28. maddesindeki istisna hâllerinde de bazı haklar kullanılamaz.
Başvuru nasıl yapılır?
Kanun’un 13. maddesi, taleplerin yazılı olarak ya da Kurul’un belirleyeceği diğer yöntemlerle iletilmesini öngörür. Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ’e göre başvuru şu yollarla yapılabilir:
- Yazılı olarak (ıslak imzalı dilekçeyle; elden, noter aracılığıyla ya da iadeli taahhütlü postayla)
- Kayıtlı elektronik posta (KEP) adresiyle
- Güvenli elektronik imza ya da mobil imzayla
- İlgili kişinin veri sorumlusuna daha önce bildirdiği ve veri sorumlusunun sisteminde kayıtlı olan e-posta adresiyle
- Başvuru amacına yönelik geliştirilmiş bir yazılım ya da uygulamayla
Uygulamada en sık yapılan hata, başvurunun sosyal medya mesajı, çağrı merkezi görüşmesi ya da sistemde kayıtlı olmayan bir e-posta adresiyle yapılmasıdır. Kurum, Tebliğ’de sayılmayan yöntemlerle yapılan başvuruların ardından gelen şikâyetleri usul yönünden reddetmektedir. Başvurunun yapıldığı tarihi ispatlayan belgenin (alındı, posta gönderi kaydı, KEP delili) saklanması, sonraki süreler bakımından önemlidir.
Başvuruda neler bulunmalı?
Tebliğ’e göre başvuruda; ad, soyad ve başvuru yazılıysa imza, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için T.C. kimlik numarası, yabancılar için uyruk bilgisi ile pasaport numarası ya da varsa kimlik numarası, tebligata esas yerleşim yeri veya iş yeri adresi, varsa bildirime esas e-posta adresi, telefon ve faks numarası ile talep konusu bulunmalıdır. Konuya ilişkin bilgi ve belgeler başvuruya eklenir. Talep açık yazılmalıdır: “verilerimin silinmesini istiyorum” yerine hangi verilerin, hangi gerekçeyle silinmesinin istendiği belirtilirse yanıt da buna göre gelir.
Başvuru bizzat ilgili kişi tarafından yapılır; avukat aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamede bu konuda yetki bulunması gerekir. Başkası adına, yetkisiz yapılan başvurular yanıtlanmaz.
Yanıt süresi ve ücret
Veri sorumlusu, başvuruda yer alan talepleri niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Talep kabul edilir ya da gerekçesi açıklanarak reddedilir; yanıt yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirilir. Talep kabul edilirse gereği yerine getirilir.
İşlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurul’un belirlediği tarifedeki ücret istenebilir. Tebliğ’e göre yanıt yazılı verilecekse on sayfaya kadar ücret alınmaz; on sayfanın üzerindeki her sayfa için 1 Türk lirası işlem ücreti alınabilir. Yanıt CD ya da flaş bellek gibi bir kayıt ortamında verilirse istenebilecek ücret kayıt ortamının maliyetini geçemez. Başvuru veri sorumlusunun hatasından kaynaklanmışsa alınan ücret iade edilir.
Yanıt gelmezse ya da yetersizse
Başvurunun reddedilmesi, verilen yanıtın yetersiz bulunması ya da süresinde yanıt verilmemesi hâlinde ilgili kişi; veri sorumlusunun yanıtını öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul’a şikâyette bulunabilir. Süreç ve dilekçede dikkat edilecekler için Kurul’a şikâyet yazımıza bakabilirsiniz. Uğranılan zarar için ayrıca tazminat davası açılması mümkündür; bunun için önce Kurul’a gidilmesi zorunlu değildir.
Şirketler için: başvuru yönetimi
Veri sorumlusu açısından her başvuru, otuz günlük sürenin işlemeye başladığı resmî bir taleptir. Başvuruların hangi adrese ve hangi kanaldan yapılacağının aydınlatma metinlerinde gösterilmesi, gelen başvuruların tek bir sorumluya iletilmesi, başvuranın kimliğinin doğrulanması ve yanıtların kayıt altına alınması gerekir. Başvuru formu hazırlanması işleri kolaylaştırır; ancak ilgili kişi form kullanmak zorunda bırakılamaz ve formda talep için gerekmeyen bilgiler istenemez. Başka kişilere ait verilerin yanıtla birlikte paylaşılmamasına da dikkat edilmelidir. Yanıtlanmayan başvurular, Kurul incelemelerinin en yaygın başlangıç noktasıdır.
Başvuruda süreler
- Veri sorumlusunun yanıt süresi
- En geç 30 gün
- Yanıttan sonra Kurul’a şikâyet
- Yanıtı öğrenmeden itibaren 30 gün
- Her hâlde Kurul’a şikâyet
- Başvuru tarihinden itibaren 60 gün
- Ücretsiz yanıt
- 10 sayfaya kadar; sonrası sayfa başına 1 TL
Temsilî örnek
Bir tüketici, üyeliğini kapattığı bir alışveriş sitesinden kampanya iletileri almaya devam ediyordu. Çağrı merkezini arayarak verilerinin silinmesini istedi, sonuç alamadı ve Kurul’a şikâyette bulundu; ancak şikâyeti, usulüne uygun bir başvuru bulunmadığı gerekçesiyle incelenmedi. Bunun üzerine sitede kayıtlı e-posta adresinden, kimlik ve talep bilgilerini içeren bir başvuru gönderdi. Otuz gün içinde yanıt alamayınca, başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre dolmadan Kurul’a yeniden şikâyette bulundu.
Başvurudan önce hazırlayın
- Veri sorumlusunun unvanı ve başvuru adresi (aydınlatma metninden)
- Kimlik ve iletişim bilgileriniz
- Talebinizi ve dayandığınız hakkı açıkça yazan dilekçe
- İhlali gösteren ileti, ekran görüntüsü ve belgeler
- Başvuru tarihini ispatlayacak gönderi kaydı
- Takvimde 30 ve 60 günlük sürelerin işaretlenmesi
Sık sorulan sorular
Başvuruyu e-postayla yapabilir miyim?
E-posta adresiniz veri sorumlusuna daha önce bildirilmiş ve sisteminde kayıtlıysa evet. Kayıtlı olmayan bir adresten gönderilen e-posta, güvenli elektronik imza ya da mobil imza taşımıyorsa usulüne uygun başvuru sayılmayabilir.
Veri sorumlusu silme talebimi reddedebilir mi?
Evet, gerekçesini açıklamak kaydıyla. Verinin saklanmasını zorunlu kılan bir mevzuat hükmü, devam eden bir sözleşme ya da bir hakkın korunması için gereklilik varsa silme talebi reddedilebilir. Yanıtı yetersiz bulursanız Kurul’a şikâyet edebilirsiniz.
Aynı talebi doğrudan Kurul’a iletebilir miyim?
Hayır. Kanun, veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemeyeceğini açıkça düzenler. Başvuru yapılmadan iletilen talepler şikâyet olarak incelenmez.
Başvuru için ücret ödemem gerekir mi?
Kural olarak hayır. Yalnızca yanıtın on sayfayı aşması ya da bir kayıt ortamında verilmesi gibi ayrıca maliyet gerektiren hâllerde Tebliğ’deki sınırlı tutarlar istenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


