İyi bir sözleşme, işler yolunda gittiğinde değil, ters gittiğinde değerini gösterir. Bu yüzden sözleşme incelemesinde en çok zaman ödeme, teslim, gecikme, fesih, cezai şart ve uyuşmazlık çözüm maddelerine ayrılır. Hazır metinler çoğu zaman karşı tarafın menfaatine göre yazılmıştır; imzadan önce yapılacak bir okuma, sonradan açılacak bir davadan çok daha ucuzdur.
Bu alandaki başlıca konular
- Satış, hizmet, tedarik, eser ve kira sözleşmelerinin hazırlanması
- Karşı taraftan gelen sözleşmelerin incelenmesi ve risk raporu
- Gizlilik, rekabet yasağı ve iş birliği sözleşmeleri
- İngilizce ve iki dilli sözleşmeler; uygulanacak hukuk ve yetki maddeleri
- Sözleşmeye aykırılık, fesih, cezai şart ve tazminat uyuşmazlıkları
Sözleşme incelemesinde neye bakıyoruz?
Tarafların kimliği ve imza yetkisi, edimlerin açıkça tanımlanıp tanımlanmadığı, ödeme ve teslim takvimi, gecikme ve ayıp hâlinde haklar, sözleşmenin süresi ve fesih şartları, cezai şart ve sorumluluk sınırları, gizlilik ve kişisel veriler ile uyuşmazlık çözüm maddeleri incelemenin temel başlıklarıdır. Rapor, her riskli madde için önerilen değişikliği de içerir.
Cezai şart
Cezai şart, borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenecek tutarı önceden belirler. Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir; ancak tacir sıfatıyla taahhüt edilen cezai şartın aşırı olduğu ileri sürülemez. Sözleşmede cezai şart yazımızda türlerini ve sınırlarını anlattık.
Fesih ve dönme
Sürekli sözleşmeler ileriye etkili olarak feshedilir; ani edimli sözleşmelerde ise sözleşmeden dönülür ve verilenler geri istenir. Fesih bildiriminin sözleşmede öngörülen şekilde ve sürede yapılması, haksız fesih iddiasına karşı en iyi korumadır.
İlk adımlar
- İmzalamadan önce ödeme, teslim, cezai şart, fesih ve yetki maddelerini ayrıca okuyun.
- Karşı tarafın imza yetkisini (imza sirküleri, vekâletname) kontrol edin.
- Sözleşmede yapılan her değişikliği yazılı ve iki tarafça imzalı olarak saklayın.
Sık sorulan sorular
Sözlü anlaşma geçerli mi?
Kanunun özel bir şekil öngörmediği sözleşmeler sözlü de kurulabilir; ancak içeriğini ispat etmek zorlaşır. Taşınmaz satışı, kefalet ve limited şirket pay devri gibi işlemler ise kanunda öngörülen şekle uyulmadıkça geçersizdir.
Yabancı bir firmayla İngilizce sözleşme yapabilir miyiz?
Evet. Tarafların anlaştığı dilde sözleşme yapılabilir. İki dilli sözleşmelerde hangi metnin esas alınacağı, uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme ya da tahkim açıkça yazılmalıdır.
Elektronik imza ile sözleşme imzalanabilir mi?
Güvenli elektronik imza, kanunda aksi öngörülmedikçe ıslak imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Basit elektronik onaylar ise ispat bakımından daha zayıftır; önemli sözleşmelerde güvenli elektronik imza ya da ıslak imza tercih edilmelidir.
Sözleşmeyi inceletmek ne kadar sürer?
Metnin uzunluğuna ve işin aciliyetine göre değişir. Birkaç sayfalık bir satış ya da hizmet sözleşmesi genellikle kısa sürede değerlendirilir; görüşmede takvimi birlikte belirleriz.


