İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Kişisel Veriler (KVKK)

Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması: Standart Sözleşme ve Diğer Yollar

2024’te yeniden düzenlenen yurt dışına veri aktarımı kuralları: yeterlilik kararı, standart sözleşme ve bildirim süresi, bağlayıcı şirket kuralları, taahhütname ve arızi aktarım hâlleri; bulut ve yazılım kullanan şirketler için sonuçları.

Kısaca

  • Yurt dışına aktarım kuralları 7499 sayılı Kanun’la yeniden yazıldı; açık rıza artık süreklilik gösteren aktarımların dayanağı değildir.
  • Sıra şöyledir: yeterlilik kararı varsa ona, yoksa uygun güvencelerden birine, o da sağlanamıyorsa yalnızca arızi hâllerde istisnalara dayanılır.
  • En yaygın güvence, Kurul’un ilan ettiği standart sözleşmedir; imzadan itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmesi zorunludur.
  • Sunucusu yurt dışında olan e-posta, bulut ve yazılım hizmetlerini kullanmak da yurt dışına aktarımdır.

Pek çok şirket farkında olmadan yurt dışına kişisel veri aktarır: kurumsal e-postalar yabancı bir sağlayıcının sunucularında durur, müşteri kayıtları yurt dışı merkezli bir yazılımda tutulur, çalışan verileri yabancı ortağın insan kaynakları sistemine girilir. Kanun’un 9. maddesi bu aktarımları özel kurallara bağlar. Madde, 7499 sayılı Kanun’la bütünüyle değiştirilmiş; uygulamanın usul ve esasları 10 Temmuz 2024’te yayımlanan Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’le düzenlenmiştir. Kurallar hem veri sorumlularına hem veri işleyenlere uygulanır.

Ön koşul: aktarımın bir hukuki sebebi olmalı

Her yurt dışı aktarımı önce Kanun’un 5. ve 6. maddelerindeki işleme şartlarından birine dayanmalıdır. Bu şart sağlandıktan sonra aşağıdaki üç basamaktan uygun olanı aranır.

1. basamak: yeterlilik kararı

Aktarımın yapılacağı ülke, ülke içindeki bir sektör ya da uluslararası kuruluş hakkında Kurul’un verdiği ve Resmî Gazete’de yayımlanan bir yeterlilik kararı varsa veriler başka bir güvence aranmadan aktarılabilir. Kurul, karar verirken karşılıklılık durumunu, ilgili ülkenin mevzuatını ve uygulamasını, bağımsız ve etkin bir veri koruma kurumunun ve başvuru yollarının varlığını ve uluslararası sözleşmelere taraf olma durumunu dikkate alır. Yeterlilik kararları en geç dört yılda bir yeniden değerlendirilir. Aktarım yapılacak ülke için bir karar bulunup bulunmadığı Kurum’un duyurularından kontrol edilmelidir.

2. basamak: uygun güvenceler

Yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânının bulunması kaydıyla, taraflarca şu güvencelerden birinin sağlanması gerekir:

  • Standart sözleşme: Kurul tarafından ilan edilen; veri kategorilerini, aktarım amaçlarını, alıcıları, alınacak teknik ve idari tedbirleri ve özel nitelikli veriler için ek önlemleri içeren sözleşme. Kurul izni gerekmez, ancak bildirim zorunludur.
  • Bağlayıcı şirket kuralları: Ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu içindeki şirketlerin uymakla yükümlü olduğu ve Kurul tarafından onaylanan kurallar. Çok uluslu gruplar için uygundur.
  • Taahhütname: Yeterli korumayı sağlayacak hükümleri içeren yazılı taahhütname ve Kurul’un aktarıma izin vermesi.
  • Kamu kurumları arası anlaşma: Yurt dışındaki kamu kurumları ya da uluslararası kuruluşlarla Türkiye’deki kamu kurumları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında yapılan anlaşma ve Kurul izni.

Standart sözleşme nasıl kullanılır?

Kurul, aktarımın taraflarına göre dört ayrı standart sözleşme metni ilan etmiştir: veri sorumlusundan veri sorumlusuna, veri sorumlusundan veri işleyene, veri işleyenden veri işleyene ve veri işleyenden veri sorumlusuna. Doğru metnin seçilmesi için önce tarafların sıfatının belirlenmesi gerekir; bu konuda veri sorumlusu ve veri işleyen yazımıza bakabilirsiniz.

Yönetmelik’e göre standart sözleşme, Kurul’un ilan ettiği metinde değişiklik yapılmadan kullanılır; taraflar yalnızca aktarıma ilişkin bilgilerin yazıldığı ek kısımları doldurur. Sözleşme, aktarımın tarafları ya da onları temsile yetkili kişilerce imzalanır. Kanun’a göre standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu ya da veri işleyen tarafından Kurum’a bildirilir; bildirim fiziken, kayıtlı elektronik posta yoluyla ya da Kurum’un bu amaçla sunduğu elektronik yöntemlerle yapılabilir. Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi Kanun’un 18. maddesinde ayrı bir idari para cezasına bağlanmıştır; 2026 yılı için ceza 90.308 TL’den 1.806.177 TL’ye kadardır ve bu ceza veri işleyenlere de uygulanabilir.

3. basamak: arızi aktarımlarda istisnalar

Yeterlilik kararı yoksa ve uygun güvencelerden hiçbiri sağlanamıyorsa, yalnızca arızi olmak kaydıyla şu hâllerde aktarım yapılabilir: ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek açık rıza vermesi; aktarımın ilgili kişiyle veri sorumlusu arasındaki bir sözleşmenin ifası ya da ilgili kişinin talebiyle alınan sözleşme öncesi tedbirler için zorunlu olması; ilgili kişi yararına veri sorumlusu ile bir başkası arasında yapılacak sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunlu olması; üstün bir kamu yararı; bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması; rızasını açıklayamayacak durumdaki kişinin hayatının ya da beden bütünlüğünün korunması; kamuya açık bir sicilden mevzuattaki şartlarla aktarım.

“Arızi” ölçütü belirleyicidir: düzenli olmayan, bir ya da birkaç kez gerçekleşen, süreklilik taşımayan aktarımlar kastedilir. Yurt dışındaki bir otelde rezervasyon yapılması için misafir bilgisinin gönderilmesi arızi sayılabilir; tüm müşteri veri tabanının yurt dışındaki bir sunucuda sürekli tutulması arızi değildir ve açık rızaya dayandırılamaz.

Bulut, e-posta ve yazılım hizmetleri

Kişisel verilerin yurt dışındaki bir sunucuda saklanması ya da yurt dışından erişilebilir hâle getirilmesi aktarım sayılır. Bu nedenle şirketlerin kullandıkları e-posta, dosya paylaşımı, müşteri ilişkileri, e-bülten ve toplantı yazılımlarını listelemesi, sunucu konumlarını öğrenmesi ve yurt dışı aktarım içerenler için sağlayıcıyla standart sözleşme imzalama imkânını araştırması gerekir. Sağlayıcının Türkiye’de veri merkezi seçeneği sunması ya da yurt içinde barındırılan bir alternatife geçilmesi de değerlendirilebilecek yollardır. Aktarım, aydınlatma metinlerinde ve VERBİS kaydında da gösterilmelidir.

Yurt dışına aktarımda akılda tutulacaklar

Standart sözleşmenin Kurum’a bildirimi
İmzadan itibaren 5 iş günü
Bildirmeme hâlinde idari para cezası (2026)
90.308 – 1.806.177 TL
Yeterlilik kararlarının gözden geçirilmesi
En geç 4 yılda bir
Yönetmelik
10 Temmuz 2024 tarihli Resmî Gazete

Temsilî örnek

İhracat yapan bir tekstil firması, müşteri ve çalışan kayıtlarını Avrupa’daki bir sağlayıcının bulut yazılımında tutuyor ve çalışanlardan işe girişte “verilerimin yurt dışına aktarılmasına rıza veriyorum” beyanı alıyordu. Yeni kurallar değerlendirildiğinde, aktarımın sürekli olması nedeniyle açık rızaya dayanamayacağı görüldü. Firma sağlayıcıyla veri sorumlusundan veri işleyene standart sözleşmeyi imzaladı, sözleşmeyi beş iş günü içinde Kurum’a bildirdi ve aydınlatma metinlerini güncelledi.

Hazırlık listesi

  • Yurt dışı bağlantılı tüm yazılım ve hizmetlerin listesi
  • Her hizmet için sunucu konumu ve sağlayıcının unvanı
  • Aktarılan veri kategorileri ve kişi grupları
  • Tarafların sıfatı (veri sorumlusu ya da veri işleyen)
  • İmza yetkisini gösteren belgeler
  • Güncellenecek aydınlatma metinleri ve VERBİS kaydı

Sık sorulan sorular

Açık rıza alarak yurt dışına aktarım yapmaya devam edebilir miyiz?

Açık rıza artık yalnızca arızi, yani süreklilik göstermeyen aktarımlar için ve ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmesi kaydıyla bir dayanaktır. Düzenli ve sürekli aktarımlar için yeterlilik kararı ya da uygun güvencelerden biri gerekir.

Standart sözleşmenin metnini kendi ihtiyacımıza göre değiştirebilir miyiz?

Hayır. Standart sözleşme, Kurul’un ilan ettiği metinde değişiklik yapılmadan kullanılmalıdır. Taraflar yalnızca ek kısımlardaki aktarıma özgü bilgileri doldurur.

Yabancı ana şirkete çalışan verisi göndermek aktarım sayılır mı?

Evet. Grup şirketleri ayrı tüzel kişilerdir; yurt dışındaki ana şirkete ya da kardeş şirkete veri gönderilmesi yurt dışına aktarımdır. Gruplar için standart sözleşme ya da Kurul onaylı bağlayıcı şirket kuralları kullanılabilir.

Sunucu Türkiye’de ama yurt dışındaki destek ekibi verilere erişebiliyor; bu da aktarım mı?

Kişisel verilerin yurt dışından erişilebilir kılınması da aktarım olarak değerlendirilir. Erişimin kapsamı ve sürekliliği somut olaya göre incelenmeli, gerekiyorsa uygun güvence sağlanmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.