İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Bilişim

İnternette Hakaret ve İtibar İhlali: İçeriğin Kaldırılması ve Erişim Engeli

Sosyal medyada ya da bir haber sitesinde kişilik haklarını ihlal eden içerik karşısında başvurulabilecek yollar: içerik sağlayıcıya başvuru, sulh ceza hâkimliği, suç duyurusu ve tazminat.

Av. Arb. Cevahir Cem YarımKurucu avukat · Arabulucu Güncellendi: 4 dk okuma

Kısaca

  • Kişilik hakkını ihlal eden içerik için içerik sağlayıcıya başvurulabilir ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi istenebilir.
  • Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na doğrudan başvuru yolu da vardır.
  • Hakaret suçu şikâyete bağlıdır: şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
  • Erişim engeli, ceza soruşturması ve manevi tazminat birbirinden bağımsız yollardır ve birlikte kullanılabilir.

Bir yorumun, paylaşımın ya da haber başlığının kişiye verdiği zarar, internetin yayılma hızı nedeniyle çoğu zaman saatlerle ölçülür. Bu yüzden internetteki itibar ihlallerinde iki amaç birlikte gözetilir: içeriğin bir an önce erişilemez hâle getirilmesi ve sorumlunun hesap vermesi. Türk hukukunda bu amaçlara hizmet eden yollar 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun, Türk Ceza Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’nda ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Delili kaybetmeden önce

İçerik bir süre sonra silinebilir ya da değiştirilebilir. Bu nedenle ilk iş, içeriğin tam adresini (URL), yayın tarihini, paylaşan hesabın adını ve ekran görüntüsünü kaydetmektir. Ekran görüntüsünün tek başına delil değeri sınırlıdır; önemli durumlarda noter tespiti ya da güvenilir elektronik tespit yöntemleri tercih edilmelidir. Delil altına alınmadan karşı tarafla tartışmaya girmek, içeriğin silinmesine ve delilin kaybolmasına yol açabilir.

İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi

5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi, internet ortamındaki bir yayın nedeniyle kişilik hakkının ihlal edildiğini iddia eden kişiye iki seçenek sunar: İçerik sağlayıcıya, ona ulaşılamazsa yer sağlayıcıya başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını istemek ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurmak. Hâkim talebi kısa sürede, kural olarak yirmi dört saat içinde ve duruşma yapmadan karara bağlar. Karar, içeriğin çıkarılması ve ihlalin gerçekleştiği belirli içeriğe (URL bazında) erişimin engellenmesi şeklinde verilir; tüm siteye erişimin engellenmesi ancak istisnai hâllerde söz konusu olur.

Kişinin adıyla birlikte yapılan aramalarda ihlal içeren adreslerin arama sonuçlarından çıkarılması da istenebilir. Haberin üzerinden uzun zaman geçmiş ve kamu yararı ortadan kalkmışsa “unutulma hakkı” çerçevesinde değerlendirme yapılır.

Özel hayatın gizliliği

Bir kişinin özel görüntüleri, sağlık bilgisi ya da aile yaşamına ilişkin içerikler gibi özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayınlar için Kanun’un 9/A maddesi daha hızlı bir yol öngörür: Kişi doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na başvurabilir; Kurum erişimi derhâl engeller ve talebi onaylanmak üzere hâkime sunar. Bu tür içerikler çoğu zaman aynı zamanda suç oluşturduğundan ceza soruşturması da başlatılmalıdır.

Süreler

Hakaret suçunda şikâyet
Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay
Hâkimliğin erişim engeli talebini karara bağlaması
Kural olarak 24 saat
Erişim engeli kararına itiraz
Kararın öğrenilmesinden itibaren 2 hafta
Manevi tazminat zamanaşımı
Zarar ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl

Ceza ve tazminat

Bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte bir somut fiil ya da olgu isnat edilmesi veya sövülmesi hakaret suçunu oluşturur; suç alenen işlendiğinde ceza artırılır. Suç şikâyete bağlı olduğundan şikâyetin altı aylık süre içinde yapılması gerekir. Sahte hesapların arkasındaki kişilerin tespiti için savcılık, platformlardan ve servis sağlayıcılardan bilgi isteyebilir; yurt dışındaki platformlarda bu her zaman mümkün olmasa da erişim engeli faili tanımadan da sağlanabilir.

Kişilik hakkının ihlali nedeniyle uğranılan manevi zarar için ayrıca tazminat davası açılabilir. Manevi tazminatın miktarı; ihlalin ağırlığı, yayılma alanı, tarafların durumu ve içeriğin yayında kaldığı süre gözetilerek belirlenir.

Temsilî örnek

Bir esnaf hakkında, işletmesinin sağlıksız olduğunu ve müşterileri dolandırdığını iddia eden bir paylaşım yerel bir sosyal medya grubunda hızla yayıldı. Paylaşımın adresi ve görüntüsü aynı gün noter aracılığıyla tespit edildi; sulh ceza hâkimliği içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verdi. Paylaşımı yapan kişi hakkında şikâyet üzerine soruşturma başlatıldı, manevi tazminat talebi ayrıca değerlendirildi.

Başvurudan önce hazırlayın

  • İçeriğin tam adresi (URL) ve yayın tarihi
  • Ekran görüntüleri ve varsa noter ya da e-tespit tutanağı
  • Paylaşan hesabın adı ve bağlantısı
  • İçeriğin size verdiği zararı gösteren belgeler
  • Varsa daha önce yaptığınız şikâyet ya da bildirim kayıtları

Sık sorulan sorular

Eleştiri de erişim engeline konu olabilir mi?

Hayır. Gerçeğe dayanan, kamuyu ilgilendiren ve ölçülü bir dille yapılan eleştiri ifade özgürlüğü kapsamındadır. Erişim engeli, kişilik hakkının açıkça ihlal edildiği içeriklere yöneliktir; hâkim bu dengeyi gözeterek karar verir.

İçerik silindi, yine de şikâyet edebilir miyim?

Evet. İçeriğin silinmesi suçun işlenmiş olmasını ortadan kaldırmaz. Silinmeden önce alınmış ekran görüntüsü ve tanık beyanları soruşturmada değerlendirilir.

Yurt dışında kurulu bir platform kararı uygular mı?

Türkiye’den erişimin engellenmesine ilişkin kararlar erişim sağlayıcılar aracılığıyla uygulanır. Büyük platformlar da kendi bildirim mekanizmalarıyla içerikleri kaldırabilir; bu nedenle platforma yapılan bildirim mahkeme yoluyla birlikte kullanılmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.