İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Kişisel Veriler (KVKK)

Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi ve Anonimleştirilmesi: Saklama ve İmha Politikası

İşleme sebebi ortadan kalkan kişisel verilerin akıbeti: silme, yok etme ve anonim hâle getirme arasındaki fark, saklama ve imha politikasının içeriği, periyodik imha ve ilgili kişinin silme talebi.

Kısaca

  • Hukuka uygun işlenmiş olsa bile, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkan veriler silinmeli, yok edilmeli ya da anonim hâle getirilmelidir.
  • VERBİS’e kayıt yükümlüsü veri sorumluları, envantere uygun bir saklama ve imha politikası hazırlamak zorundadır.
  • Periyodik imha aralığı altı ayı geçemez; ilgili kişinin silme talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır.
  • İmha işlemleri kayıt altına alınır ve bu kayıtlar en az üç yıl saklanır.

Kişisel verilerin korunmasında “ne kadar süre saklayacağız?” sorusu, “toplayabilir miyiz?” sorusu kadar önemlidir. Kanun’un genel ilkelerinden biri, verilerin ilgili mevzuatta öngörülen ya da işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesidir. 7. madde bu ilkeyi yükümlülüğe dönüştürür: işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen ya da ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir. Usul ve esaslar, 1 Ocak 2018’de yürürlüğe giren Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hâle Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir.

Üç yöntem: silme, yok etme, anonimleştirme

Silme, kişisel verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir. Veri fiziksel olarak sistemde kalabilir, ancak onu işleyen birimler artık erişemez. Yok etme, verilerin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir; kâğıdın imha makinesinden geçirilmesi ya da veri taşıyıcısının fiziksel olarak tahrip edilmesi buna örnektir. Anonim hâle getirme, verilerin başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesidir; anonimleştirilen veri artık kişisel veri değildir ve istatistik amacıyla kullanılabilir.

Hangi yöntemin seçileceğine veri sorumlusu karar verir; ilgili kişi talebinde bir yöntem belirtmişse, veri sorumlusu uygun yöntemi gerekçesini açıklayarak seçer. Yalnızca isim sütununu silmek çoğu zaman anonimleştirme sayılmaz; geriye kalan bilgilerle kişi belirlenebiliyorsa veri hâlâ kişisel veridir.

Saklama süresi nasıl belirlenir?

İlk bakılacak yer mevzuattır. İş, sosyal güvenlik, vergi ve ticaret mevzuatı ile sektöre özgü düzenlemeler çeşitli belge ve kayıtlar için saklama süreleri öngörür; örneğin ticari defter ve belgeler için on yıllık saklama yükümlülüğü, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında çalışanların kişisel sağlık dosyaları için işten ayrılma tarihinden itibaren en az on beş yıllık süre bulunur. Mevzuatta süre öngörülmemişse, verinin işlendiği amaç için gerekli olan süre ile o ilişkiden doğabilecek uyuşmazlıklardaki zamanaşımı süreleri dikkate alınarak gerekçeli bir süre belirlenir.

Saklama gerekçesi ortadan kalkmadıkça silme yükümlülüğü doğmaz. Yönetmelik’e göre verilerin işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması; mevzuatın değişmesi ya da ilgası, sözleşmenin hiç kurulmamış olması, geçersizliği ya da sona ermesi, işleme amacının ortadan kalkması, yalnızca açık rızaya dayanan işlemede rızanın geri alınması ve ilgili kişinin silme başvurusunun kabul edilmesi gibi hâllerde söz konusu olur.

Saklama ve imha politikasında neler bulunur?

Veri Sorumluları Sicili’ne kayıt yükümlüsü olan veri sorumluları, kişisel veri işleme envanterine uygun bir kişisel veri saklama ve imha politikası hazırlamakla yükümlüdür. Yönetmelik’e göre politika asgari olarak şunları kapsar:

  • Politikanın hazırlanma amacı
  • Politika ile düzenlenen kayıt ortamları
  • Politikada geçen hukuki ve teknik terimlerin tanımları
  • Verilerin saklanmasını ve imhasını gerektiren hukuki, teknik ya da diğer sebepler
  • Verilerin güvenli saklanması ile hukuka aykırı işlenmesinin ve erişilmesinin önlenmesi için alınan teknik ve idari tedbirler
  • Verilerin hukuka uygun olarak imha edilmesi için alınan teknik ve idari tedbirler
  • Saklama ve imha süreçlerinde yer alanların unvanları, birimleri ve görev tanımları
  • Saklama ve imha sürelerini gösteren tablo
  • Periyodik imha süreleri
  • Mevcut politikada güncelleme yapılmışsa buna ilişkin bilgi

Politika hazırlamak, verilerin Kanun’a uygun saklandığı ve imha edildiği anlamına tek başına gelmez; politikanın fiilen uygulanması gerekir.

Periyodik imha ve süreler

Politika hazırlamakla yükümlü veri sorumluları, silme, yok etme ya da anonim hâle getirme yükümlülüğünün ortaya çıktığı tarihi izleyen ilk periyodik imha işleminde verileri imha eder. Periyodik imhanın zaman aralığı politikada belirlenir ve altı ayı geçemez. Politika hazırlama yükümlülüğü bulunmayan veri sorumluları ise yükümlülüğün ortaya çıktığı tarihi izleyen üç ay içinde verileri siler, yok eder ya da anonim hâle getirir. Yapılan bütün işlemler kayıt altına alınır ve bu kayıtlar, diğer hukuki yükümlülükler saklı kalmak üzere en az üç yıl saklanır.

İlgili kişi silme talep ettiğinde

İlgili kişi veri sorumlusuna başvurarak verilerinin silinmesini ya da yok edilmesini istediğinde iki ihtimal vardır. İşleme şartlarının tamamı ortadan kalkmışsa veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır, verileri imha eder ve ilgili kişiye bilgi verir; veriler üçüncü kişilere aktarılmışsa durumu onlara bildirir ve gerekli işlemlerin yapılmasını sağlar. İşleme şartlarının tamamı ortadan kalkmamışsa talep gerekçesi açıklanarak reddedilebilir ve ret yanıtı en geç otuz gün içinde yazılı olarak ya da elektronik ortamda bildirilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Silme yalnızca canlı sistemdeki kaydı kapsamaz; yedekler, e-posta kutuları, paylaşım klasörleri, kâğıt arşiv ve hizmet sağlayıcılardaki kopyalar da düşünülmelidir. Yedeklerdeki verilerin hemen silinmesi teknik olarak mümkün değilse, bu verilere erişimin kısıtlanması ve yedekleme döngüsü tamamlandığında silinmesi gibi çözümler politikada açıklanmalıdır. Elden çıkarılan bilgisayar, telefon ve fotokopi makinelerinin depolama birimleri de imha sürecine dâhil edilmelidir. Kanunların belirlediği sürelerin geçmesine rağmen verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanların bu görevi yerine getirmemesi, Türk Ceza Kanunu’nun 138. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir.

Silme ve imhada süreler

Periyodik imha aralığı
En çok 6 ay
Politika yükümlülüğü olmayanlarda imha
Yükümlülüğün doğmasından itibaren 3 ay içinde
İlgili kişinin silme talebine yanıt
En geç 30 gün
İmha işlemlerine ilişkin kayıtların saklanması
En az 3 yıl

Temsilî örnek

Bir insan kaynakları danışmanlık firması, yıllar içinde biriken binlerce özgeçmişi ortak bir klasörde süresiz saklıyordu. Bir adayın silme talebi üzerine yapılan incelemede, özgeçmişlerin hangi pozisyon için alındığının ve ne kadar saklanacağının hiç belirlenmediği görüldü. Firma, olumsuz sonuçlanan başvurular için belirli bir saklama süresi belirledi, adaylara bu süreyi aydınlatma metninde bildirdi, altı ayda bir periyodik imha takvimi oluşturdu ve imha işlemlerini tutanağa bağlamaya başladı.

Politika hazırlarken

  • Güncel kişisel veri işleme envanteri
  • Her veri kategorisi için saklama süresi ve dayanağı
  • Verilerin tutulduğu tüm ortamların listesi (yedekler dâhil)
  • İmha yöntemleri ve sorumlu kişiler
  • Periyodik imha takvimi
  • İmha tutanağı şablonu

Sık sorulan sorular

İşten ayrılan çalışanın dosyasını hemen silmeli miyiz?

Hayır. İş, sosyal güvenlik ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, iş ilişkisi sona erdikten sonra da belirli kayıtların saklanmasını öngörür; ayrıca olası davalarda ispat için kayıtlara ihtiyaç duyulabilir. Belge türüne göre süre belirlenmeli, süre dolduğunda imha edilmelidir.

Olumsuz sonuçlanan iş başvurularındaki özgeçmişler ne kadar saklanabilir?

Mevzuatta bu konuda genel bir süre yoktur. Veri sorumlusu, amaçla orantılı ve gerekçeli bir süre belirlemeli, bu süreyi adaya aydınlatma metninde bildirmeli ve süre sonunda özgeçmişleri imha etmelidir.

Küçük bir işletmeyiz; imha politikası hazırlamak zorunda mıyız?

Politika hazırlama yükümlülüğü, VERBİS’e kayıt yükümlüsü veri sorumluları için öngörülmüştür. Kayıttan muaf olanlar politika hazırlamak zorunda değildir; ancak silme, yok etme ve anonim hâle getirme yükümlülüğü onlar için de geçerlidir ve yükümlülüğün doğmasından itibaren üç ay içinde yerine getirilmelidir.

Müşteri “beni sistemden silin” dedi ama faturası var; ne yapmalıyız?

Fatura ve muhasebe kayıtları gibi mevzuat gereği saklanması zorunlu veriler bakımından talep gerekçesiyle reddedilir. Buna karşılık pazarlama amacıyla tutulan iletişim izinleri ve saklanması zorunlu olmayan diğer veriler silinmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.