İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Kişisel Veriler (KVKK)

KVKK ve GDPR Arasındaki Farklar: Türkiye ve AB Veri Koruma Kuralları

Türkiye’deki KVKK ile Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) arasındaki benzerlikler ve farklar; Türk şirketlerinin hangi durumlarda GDPR’a tabi olacağı ve iki düzenlemeye birlikte uyumun esasları.

Kısaca

  • KVKK, Avrupa Birliği’nin GDPR’dan önceki veri koruma yönergesi örnek alınarak hazırlanmıştır; temel kavramlar ve ilkeler büyük ölçüde ortaktır.
  • Başlıca farklar; hukuki sebeplerin yapısı, veri koruma görevlisi, sicil kaydı, ihlal bildirimi, ilgili kişi hakları ve ceza sisteminde ortaya çıkar.
  • Türkiye’de yerleşik bir şirket, AB’deki kişilere mal ya da hizmet sunuyor ya da onların davranışlarını izliyorsa GDPR’a da tabi olabilir.
  • KVKK’ya uyum GDPR’a uyum anlamına gelmez; iki düzenlemenin gerekleri ayrı ayrı karşılanmalıdır.

Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (General Data Protection Regulation – GDPR), 25 Mayıs 2018’de uygulanmaya başlamış ve dünya genelinde veri koruma düzenlemelerine örnek olmuştur. 2016’da yürürlüğe giren Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ise GDPR’ın yerini aldığı 95/46/AT sayılı Yönerge esas alınarak hazırlanmıştır. Bu ortak köken nedeniyle iki metin birbirine benzer; ancak aynı değildir. Avrupa ile ticaret yapan, AB’deki müşterilere satış yapan ya da Avrupalı bir grubun parçası olan Türk şirketleri için farkların bilinmesi önem taşır.

Ortak noktalar

Her iki düzenleme de yalnızca gerçek kişilerin verilerini korur; kişisel veri, işleme, veri sorumlusu ve veri işleyen kavramları büyük ölçüde örtüşür. Hukuka uygunluk, amaçla sınırlılık, veri minimizasyonu (ölçülülük), doğruluk ve sınırlı saklama ilkeleri ortaktır. Her ikisi de bilgilendirme (aydınlatma) yükümlülüğü, veri güvenliği tedbirleri, özel nitelikli veriler için sıkı kurallar ve yurt dışına aktarım için ek güvenceler öngörür; bağımsız bir denetim otoritesi kurar.

Başlıca farklar

Hukuki sebeplerin yapısı: GDPR’da rıza, altı hukuki sebepten biridir ve diğerleriyle eşit konumdadır. KVKK’da ise kural “açık rıza olmaksızın işlenemez” biçiminde konulmuş, diğer şartlar bu kuralın istisnası olarak sayılmıştır. Uygulamada sonuç birbirine yakındır: Kurul da başka bir işleme şartı varken rıza alınmamasını bekler. KVKK’da ayrıca “ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olma” ve “bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması” genel işleme şartı olarak yer alır.

Veri koruma görevlisi: GDPR, belirli hâllerde (kamu otoriteleri, büyük ölçekli düzenli ve sistematik izleme, büyük ölçekli özel nitelikli veri işleme) bağımsız bir veri koruma görevlisi (DPO) atanmasını zorunlu kılar. KVKK’da böyle bir görev yoktur. VERBİS kaydı için atanan irtibat kişisi, Kurum’la iletişimi sağlayan bir kişidir ve DPO’nun bağımsızlık ve görev güvencelerine sahip değildir.

Sicil ve kayıt tutma: KVKK, eşikleri aşan veri sorumlularına kamuya açık bir sicile (VERBİS) kayıt yükümlülüğü getirir. GDPR’da genel bir sicil kaydı yoktur; bunun yerine veri sorumluları ve veri işleyenler kendi bünyelerinde işleme faaliyetlerinin kaydını tutar ve istendiğinde otoriteye sunar.

Hesap verebilirlik ve etki değerlendirmesi: GDPR, veri sorumlusunun uyumu ispat edebilmesini açık bir ilke olarak düzenler; yüksek riskli işlemeler için veri koruma etki değerlendirmesi yapılmasını, tasarımdan itibaren ve varsayılan olarak veri korumayı zorunlu tutar. KVKK’da bu araçlar açık yükümlülük olarak yer almaz; ancak Kurul rehberlerinde iyi uygulama olarak önerilir.

İhlal bildirimi: GDPR’a göre ihlal, kişilerin hak ve özgürlükleri bakımından risk doğurması muhtemel değilse otoriteye bildirilmeyebilir; bildirim gerekiyorsa süre 72 saattir ve ilgili kişilere bildirim yalnızca yüksek risk hâlinde zorunludur. KVKK’da risk ayrımı yoktur: verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi hâlinde durum Kurul’a ve ilgili kişilere bildirilir; 72 saatlik süre Kurul kararıyla belirlenmiştir.

İlgili kişi hakları: GDPR, KVKK’da sayılan haklara ek olarak veri taşınabilirliği ve işlemenin kısıtlanması haklarını açıkça düzenler; silme hakkını “unutulma hakkı” başlığıyla ele alır ve çocukların bilgi toplumu hizmetlerindeki rızası için yaş sınırı öngörür. Başvurulara yanıt süresi GDPR’da kural olarak bir ay, KVKK’da otuz gündür.

Veri işleyenin sorumluluğu: GDPR, veri işleyenlere doğrudan yükümlülükler ve yaptırımlar öngörür ve veri işleme sözleşmesinin zorunlu içeriğini belirler. KVKK’da yükümlülüklerin ve idari para cezalarının asıl muhatabı veri sorumlusudur; veri işleyen, veri güvenliği tedbirleri bakımından müştereken sorumludur ve yurt dışına aktarımda standart sözleşmeyi bildirmeme cezasının muhatabı olabilir.

Cezalar: GDPR’da idari para cezaları 20 milyon avroya ya da bir önceki mali yılın dünya çapındaki yıllık cirosunun %4’üne kadar (hangisi yüksekse) çıkabilir. KVKK’da cezalar ciroya bağlı değildir; her yıl güncellenen alt ve üst sınırlar arasında belirlenir. Buna karşılık Türk hukukunda kişisel verilere ilişkin fiiller için hapis cezası öngören suç tipleri bulunur.

Yurt dışına aktarım: Her iki sistemde de yeterlilik kararı, standart sözleşme ve bağlayıcı şirket kuralları vardır. KVKK’da standart sözleşmenin imzadan itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmesi zorunludur; GDPR’da standart sözleşme maddeleri için böyle bir bildirim yükümlülüğü yoktur. İki sistemin standart sözleşme metinleri birbirinden farklıdır ve biri diğerinin yerine kullanılamaz.

Türk şirketleri ne zaman GDPR’a tabi olur?

GDPR’ın 3. maddesine göre Tüzük, AB’de yerleşik olmayan bir veri sorumlusu ya da veri işleyenin faaliyetlerine iki hâlde uygulanır: Birlik içinde bulunan kişilere, ödeme şartı aranmaksızın mal ya da hizmet sunulması ve bu kişilerin Birlik içindeki davranışlarının izlenmesi. Bir web sitesinin AB’den erişilebilir olması tek başına yeterli değildir; AB’deki kişilerin hedeflendiğini gösteren göstergeler aranır: bir üye devletin dilinde içerik sunulması, avro ile fiyatlandırma, AB ülkelerine teslimat yapılması, AB’deki müşterilere yönelik reklam verilmesi gibi. AB’deki ziyaretçilerin çerezlerle izlenerek profillerinin çıkarılması da davranış izleme sayılabilir.

Bu kapsama giren ve AB’de yerleşik olmayan şirketlerin, sınırlı istisnalar dışında Birlik içinde yazılı olarak bir temsilci ataması gerekir. Ayrıca AB’de bir şubesi ya da bağlı şirketi bulunan Türk şirketleri, o iş yerinin faaliyetleri kapsamındaki işlemeler bakımından GDPR’a tabidir. AB’deki bir şirkete hizmet veren (örneğin yazılım geliştiren, çağrı merkezi işleten) Türk şirketi ise veri işleyen sıfatıyla GDPR’a uygun bir veri işleme sözleşmesi imzalamak durumunda kalır.

AB’den Türkiye’ye veri aktarımı

Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla Avrupa Komisyonu’nun Türkiye hakkında verdiği bir yeterlilik kararı bulunmamaktadır. Bu nedenle AB’deki bir şirketin Türkiye’deki iş ortağına ya da grup şirketine kişisel veri aktarması için GDPR’daki uygun güvencelerden birine, uygulamada çoğunlukla Komisyon’un standart sözleşme maddelerine dayanılması gerekir. Türkiye’den AB’ye aktarımda ise KVKK’nın 9. maddesi uygulanır. Karşılıklı veri akışı olan şirketler iki ayrı sözleşme setiyle çalışmak durumunda kalabilir.

İki düzenlemeye birlikte uyum

Her iki düzenlemeye tabi olan şirketler için uygulanabilir yöntem, ortak bir veri envanteri üzerinden çalışmak ve her işleme faaliyeti için iki düzenlemenin gereklerinden daha sıkı olanı esas almaktır. Aydınlatma metinleri, her iki düzenlemenin aradığı unsurları içerecek biçimde ve ilgili kişilerin anlayacağı dilde hazırlanır; ihlal prosedürü iki otoriteye bildirim ihtimalini gözetir; sözleşmelerde hangi hukukun ve hangi standart metnin uygulanacağı açıkça belirlenir. Yabancı unsurlu işlere ilişkin genel çerçeve için uluslararası ihtilaflar sayfamıza bakabilirsiniz.

KVKK ve GDPR: kısa karşılaştırma

Başvuruya yanıt süresi
KVKK: 30 gün · GDPR: kural olarak 1 ay
İhlal bildirimi
İkisinde de 72 saat; GDPR’da risk ölçütü var
Veri koruma görevlisi
KVKK: yok · GDPR: belirli hâllerde zorunlu
Sicil kaydı
KVKK: VERBİS · GDPR: kurum içi işleme kaydı
İdari para cezası üst sınırı
KVKK: yıllık güncellenen sabit tutar · GDPR: 20 milyon avro ya da cironun %4’ü

Temsilî örnek

Trakya’da üretim yapan bir tekstil firması, Almanca ve İngilizce bir çevrim içi mağaza açarak Almanya ve Hollanda’daki tüketicilere avro üzerinden satışa başladı. Firma KVKK metinlerini hazırlamıştı; ancak AB’deki tüketicilere doğrudan mal sunduğu için GDPR’ın da uygulanacağı değerlendirildi. Aydınlatma metni GDPR’ın aradığı unsurlarla (hukuki sebepler, saklama süreleri, şikâyet hakkı) genişletildi, AB’de bir temsilci atanması gündeme alındı ve çerez bildirimi AB’deki kurallara göre yeniden yapılandırıldı.

GDPR bakımından kendinize sorun

  • AB’deki tüketicilere doğrudan satış ya da hizmet sunuyor muyuz?
  • Sitemiz AB dillerinde, avro fiyatlı ya da AB’ye teslimatlı mı?
  • AB’deki ziyaretçileri çerez ve reklam araçlarıyla izliyor muyuz?
  • AB’de şubemiz, bağlı şirketimiz ya da temsilcimiz var mı?
  • AB’deki müşterilerimiz adına veri işliyor muyuz?
  • AB’den aldığımız veriler için hangi aktarım aracı kullanılıyor?

Sık sorulan sorular

KVKK’ya uyumluyuz; GDPR’a da uyumlu sayılır mıyız?

Hayır. İki düzenleme benzer olmakla birlikte GDPR; kayıt tutma, etki değerlendirmesi, veri koruma görevlisi, ek ilgili kişi hakları ve temsilci atama gibi KVKK’da bulunmayan yükümlülükler içerir. GDPR kapsamına giriyorsanız bu gerekler ayrıca karşılanmalıdır.

Sitemize Avrupa’dan ziyaretçi giriyor; GDPR uygulanır mı?

Yalnızca AB’den erişilebilir olmak GDPR’ın uygulanması için yeterli değildir. AB’deki kişilere mal ya da hizmet sunma niyetini gösteren işaretler ya da bu kişilerin davranışlarının izlenmesi aranır.

Türkiye’de yaşayan bir AB vatandaşının verisi için hangi kural geçerli?

GDPR’ın yer bakımından uygulanması vatandaşlığa değil, kişinin Birlik içinde bulunmasına ve işlemenin niteliğine bağlıdır. Türkiye’de bulunan bir kişinin Türkiye’deki bir veri sorumlusu tarafından işlenen verisi bakımından kural olarak KVKK uygulanır.

AB’deki müşterimiz bizden GDPR’a uygun sözleşme istiyor; neden?

AB’deki veri sorumlusu, adına veri işleyen herkesle GDPR’ın aradığı içerikte bir veri işleme sözleşmesi yapmak ve AB dışına aktarım için uygun güvence sağlamak zorundadır. Bu nedenle Türkiye’deki hizmet sağlayıcıdan standart sözleşme maddelerini ve veri işleme sözleşmesini imzalaması istenir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.