İçeriğe geç

Kırklareli · Karakaş Mahallesi

Hafta içi 09:00 – 18:00 · randevu ile

info@cevahir.av.tr English LinkedIn

0 (530) 347 39 93

Kişisel Veriler (KVKK)

E-Ticaret Sitelerinde KVKK: Üyelik, Sipariş ve Pazarlama Verileri

İnternetten satış yapan işletmelerin KVKK yükümlülükleri: üyelik ve sipariş verilerinin hukuki sebebi, aydınlatma metni, pazarlama izinleri, ödeme ve kargo süreçleri, pazaryeri satıcılarının konumu.

Kısaca

  • Siparişin alınması, ödenmesi ve teslimi için gerekli veriler sözleşmenin ifasına dayanır; bunlar için açık rıza istenmez.
  • Kampanya iletileri ve kişiye özel pazarlama için ayrı, isteğe bağlı ve önceden işaretlenmemiş bir onay gerekir.
  • “Üyelik sözleşmesini, aydınlatma metnini ve ticari ileti iznini okudum, kabul ediyorum” biçimindeki tek kutucuk sık yapılan bir hatadır.
  • Kargo, ödeme, barındırma ve e-bülten sağlayıcıları aydınlatma metninde gösterilmeli; yurt dışı kaynaklı araçlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Bir e-ticaret sitesi, ilk ziyaretten teslimata kadar her adımda kişisel veri işler: çerezler, üyelik bilgileri, teslimat ve fatura adresi, sipariş geçmişi, ödeme bilgisi, müşteri hizmetleri yazışmaları, yorum ve değerlendirmeler. Küçük bir çevrim içi mağaza da büyük bir pazaryeri de bu veriler bakımından Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na tabidir. Aşağıda bir satın alma yolculuğunu izleyerek hangi adımda hangi kuralın geçerli olduğunu anlatıyoruz.

Üyelik ve sipariş: hangi veri, hangi hukuki sebep?

Üyelik oluşturulması, siparişin alınması, ödemenin tahsil edilmesi, ürünün teslimi ve satış sonrası destek; satıcı ile müşteri arasındaki sözleşmenin kurulması ve ifasıyla doğrudan ilgilidir. Fatura düzenlenmesi ve kayıtların saklanması ise vergi ve tüketici mevzuatındaki yükümlülüklere dayanır. Bu işlemler için açık rıza alınmaz; yapılması gereken, müşteriye aydınlatma metninin sunulmasıdır.

Ölçülülük ilkesi burada da geçerlidir. Teslimat için gerekmeyen bilgilerin (örneğin fatura için zorunlu olmadığı hâlde kimlik numarası, doğum tarihi, cinsiyet) zorunlu alan yapılması bu ilkeye aykırıdır. Üye olmadan alışveriş imkânı sunulması zorunlu değildir, ancak veri minimizasyonu bakımından iyi bir uygulamadır.

Aydınlatma metni nerede ve nasıl sunulur?

Aydınlatma, verinin elde edildiği anda yapılmalıdır: üyelik formunda, misafir alışverişinde sipariş formunda ve iletişim formlarında metne açık bir bağlantı bulunmalıdır. Aydınlatma bir bilgilendirmedir; “okudum, kabul ediyorum” biçiminde onay istenmesi gerekmez, ancak sunulduğunun ispatlanabilmesi gerekir. Metin; satıcının unvanını ve iletişim bilgilerini, hangi verilerin hangi amaçla işlendiğini, kimlere aktarıldığını, toplama yöntemini, her amaç için hukuki sebebi ve ilgili kişinin haklarını içermelidir. Gizlilik politikası ile aydınlatma metni aynı işlevi görmez; Kanun’un aradığı unsurları taşıyan bir aydınlatma metni bulunmalıdır.

Pazarlama: iki ayrı mevzuat, ayrı izinler

Müşteriye kampanya e-postası, SMS ya da bildirim gönderilmesi iki ayrı düzenlemeye tabidir. Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, ticari elektronik iletilerin ancak alıcının önceden onayı alınarak gönderilebileceğini düzenler; ayrıntılar için ticari elektronik ileti ve İYS yazımıza bakabilirsiniz. KVKK bakımından ise iletişim bilgisinin pazarlama amacıyla işlenmesi ve alışveriş geçmişine göre kişiye özel öneri sunulması (profilleme) çoğunlukla açık rıza gerektirir.

Uygulamada şu kurallara dikkat edilmelidir: onay kutucuğu önceden işaretli olmamalı; üyelik ya da sipariş, pazarlama iznine bağlanmamalı; aydınlatma, üyelik sözleşmesi ve pazarlama izni tek bir kutucukta birleştirilmemeli; e-posta, SMS ve arama için ayrı tercih imkânı tanınmalı; her iletide kolay ve ücretsiz bir ret imkânı bulunmalıdır.

Verilerin paylaşıldığı taraflar

Bir siparişin tamamlanması için veriler zorunlu olarak başkalarına aktarılır: kargo şirketine ad, adres ve telefon; ödeme kuruluşuna ya da bankaya ödeme bilgileri; e-fatura sağlayıcısına fatura bilgileri. Barındırma firması, e-bülten aracı, canlı destek yazılımı ve çağrı merkezi ise satıcı adına veri işleyen hizmet sağlayıcılardır. Bu tarafların tümü aydınlatma metninde alıcı grubu olarak gösterilmeli, satıcı adına veri işleyenlerle veri işleme hükümleri içeren sözleşmeler yapılmalıdır.

Kart bilgilerinin satıcının kendi sisteminde saklanması ağır güvenlik yükümlülükleri doğurur; ödeme sayfasının lisanslı bir ödeme kuruluşu ya da banka tarafından sunulması ve kart verisinin satıcı tarafında tutulmaması riski önemli ölçüde azaltır. E-bülten, analitik ve reklam araçlarının sunucuları yurt dışındaysa yurt dışına aktarım kuralları uygulanır. Sitede kullanılan çerezler için çerez politikası ve çerez onayı yazımıza bakabilirsiniz.

Pazaryerinde satış yapanlar

Pazaryeri üzerinden satış yapan işletme, kendisine iletilen alıcı bilgilerini siparişin hazırlanması, teslimi ve faturalandırılması için işler ve bu veriler bakımından kendi sorumluluğu vardır. Pazaryerinin ilettiği alıcı verilerinin, alıcıyla doğrudan iletişime geçip kampanya duyurmak ya da kendi müşteri listesini oluşturmak gibi başka amaçlarla kullanılması hem pazaryeriyle yapılan sözleşmeye hem de amaçla sınırlılık ilkesine aykırı olabilir. Pazaryeri ile satıcı arasındaki rol dağılımı, aralarındaki sözleşmeye ve fiilî işleyişe göre belirlenir.

Saklama süreleri ve hesap silme

Müşteri “hesabımı silin” dediğinde her şeyin silinmesi mümkün olmayabilir. Fatura ve muhasebe kayıtları, vergi ve ticaret mevzuatındaki süreler boyunca; mesafeli sözleşmeye ilişkin bilgi ve belgeler, tüketici mevzuatında öngörülen süre boyunca; ticari elektronik ileti onay kayıtları ilgili mevzuattaki süre boyunca saklanmalıdır. Bunların dışındaki veriler (pazarlama tercihleri, favori listeleri, kayıtlı adresler) silinmelidir. Yıllardır alışveriş yapmayan üyelerin hesaplarının süresiz tutulmaması için hareketsizlik süresi belirlenmesi ve saklama ve imha politikasına yazılması yerinde olur.

Veri güvenliği

E-ticaret siteleri, veri ihlallerinin en sık yaşandığı alanlardandır. Yazılım ve eklentilerin güncel tutulması, yönetici paneline iki kademeli doğrulamayla girilmesi, müşteri parolalarının geri döndürülemez biçimde saklanması, sipariş dışa aktarım dosyalarının ortak klasörlerde bırakılmaması ve ayrılan çalışanların panel erişimlerinin kapatılması temel önlemlerdir. Bir sızıntı fark edildiğinde 72 saat içinde Kurul’a bildirim yükümlülüğü doğar.

E-ticarette hukuki sebep özeti

Sipariş, ödeme, teslimat
Sözleşmenin ifası
Fatura ve kayıtların saklanması
Hukuki yükümlülük
Dolandırıcılık önleme, site güvenliği
Meşru menfaat
Kampanya iletisi, kişiye özel öneri
Açık rıza + ticari elektronik ileti onayı
Reklam ve analitik çerezleri
Açık rıza

Temsilî örnek

El yapımı ürünler satan küçük bir çevrim içi mağaza, hazır bir e-ticaret altyapısı kullanıyor ve üyelik formundaki “Kampanyalardan haberdar olmak istiyorum” kutucuğu işaretli geliyordu. Bir müşterinin şikâyeti üzerine yapılan düzenlemede kutucuk işaretsiz hâle getirildi, daha önce bu yolla alınan izinler geçersiz sayılarak listeden çıkarıldı, aydınlatma metni altyapı sağlayıcısını ve kargo firmasını gösterecek biçimde yeniden yazıldı ve doğum tarihi alanı formdan kaldırıldı.

Sitenizde kontrol edin

  • Üyelik ve sipariş formundaki zorunlu alanların gerekliliği
  • Aydınlatma metni bağlantısının formlarda görünürlüğü
  • Pazarlama izni kutucuğunun işaretsiz ve ayrı olması
  • Kargo, ödeme, altyapı ve e-bülten sağlayıcılarıyla sözleşmeler
  • Çerez bildirimi ve çerez aydınlatma metni
  • Hesap silme ve başvuru taleplerinin yanıtlanma usulü

Sık sorulan sorular

Sipariş veren herkesten açık rıza almalı mıyım?

Hayır. Siparişin işlenmesi ve teslimi sözleşmenin ifasına dayanır. Açık rıza yalnızca pazarlama gibi sözleşme için zorunlu olmayan amaçlar için ve isteğe bağlı olarak alınır.

Sosyal medya üzerinden sipariş alıyorum; KVKK beni de kapsar mı?

Evet. Satışın hangi kanaldan yapıldığı önemli değildir. Müşterinin ad, adres ve telefon bilgisini ticari amaçla işleyen satıcı veri sorumlusudur ve aydınlatma ile veri güvenliği yükümlülüklerine tabidir.

Müşteri yorumlarını ve fotoğraflarını sitede yayımlayabilir miyim?

Müşterinin kendi isteğiyle siteye yazdığı yorum, sitenin kurallarına göre yayımlanabilir; ad ve soyadın tam olarak gösterilmemesi iyi bir uygulamadır. Müşterinin size özel olarak gönderdiği fotoğraf ya da mesajların tanıtım amacıyla yayımlanması ise açık rıza gerektirir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Büromuza ulaşım

Görüşme için telefonla ya da WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz. Kırklareli’deki büromuz hafta içi 09:00–18:00 arasında açıktır; şehir dışından ve yurt dışından görüşmeleri çevrim içi de yapabiliriz.